Schulden: eigen schuld, dikke bult?

Artikel
Schulden: eigen schuld, dikke bult?

Eigen schuld?...

Vaak worden mensen met schulden bezien als mensen die zelf verantwoordelijk zijn voor die situatie. Men zegt dan: "Ze hadden maar niet zoveel kredieten moeten aangaan", "Ze hadden maar niet zo een dure wagen moeten kopen" of "Ze hebben schulden maar ook een grote plasma-TV en verschillende smartphones: hoe kan dat toch?!". Wat je dan ook vaak hoort: "Wie zijn billen verbrandt, moet maar op de blaren zitten!"

Mensen die zoiets zeggen gaan er van uit dat mensen met schulden bewust ervoor hebben gekozen om in die situatie te belanden of toch minstens hadden moeten weten dat ze door hun keuzes vroeger of later in de schuldproblemen zouden raken.

...Toch niet!

Het echte leven is toch vaak anders. Het is nu eenmaal zo dat mensen niet steeds volledig bewust keuzes maken en alle mogelijke gevolgen in rekening brengen, ook niet als het over geldzaken gaat. Veel gedrag wordt (ook) veroorzaakt door meer onbewuste psychologische mechanismen waar je zelf weinig vat op hebt. En met name reclamemakers spelen hier graag op in, om je te 'verleiden' tot aankopen die sommigen zich eigenlijk niet kunnen permitteren. Lees hierover meer in het artikel "Reclame: hoe werkt dat?" op deze website.

Wetenschappers en onderzoekers maken verder volgend onderscheid tussen veel voorkomende oorzaken van schuldproblemen:

  • Overlevingsschulden: Dit zijn schulden die je 'moet' maken omdat je gewoonweg te weinig inkomen hebt om te overleven. Deze mensen hebben eigenlijk geen keuze: ze moeten schulden maken om het levensnoodzakelijke te verkrijgen zoals een dak boven hun hoofd, verwarming en water en voedsel.
  • Overbestedingsschulden: Dit zijn schulden die je maakt omdat je meer uitgeeft dan dat je aan inkomsten hebt, terwijl deze inkomsten eigenlijk voldoende zijn om een normaal leven te leiden en te bekostigen. Dit gebeurt vaak niet expres. Zo maken mensen deze schulden ook omdat ze niet in staat zijn een goed overzicht te hebben van hun financiële situatie en zo te veel uitgeven zonder het goed en wel te beseffen.
  • Aanpassingsschulden: Dit zijn schulden die gemaakt worden door mensen die plots minder inkomsten hebben en moeite hebben om zich hieraan aan te passen. Hoewel hun inkomen plots daalt, blijven ze evenveel uitgeven waardoor er schulden ontstaan. Dit komt bijvoorbeeld voor bij personen die nog maar net gescheiden zijn en nu alleen met hun eigen inkomen moeten rondkomen of bijvoorbeeld wanneer iemand in het gezin ziek wordt en diens loon vervangen wordt door een lagere ziekte-uitkering.
  • Schulden ten gevolge van psychosociale problemen: Dit zijn bijvoorbeeld schulden die gemaakt worden door personen die 'koopverslaafd' zijn en die dingen kopen die ze eigenlijk niet nodig hebben en niet kunnen permitteren. Ze doen dit omdat ze een soort ‘drang’ voelen om te kopen. Dit zijn bijvoorbeeld ook schulden die drugsverslaafden maken doordat ze eerst hun geld aan hun drugs spenderen en daardoor schulden maken omdat ze bijvoorbeeld hun huur en facturen voor elektriciteit niet meer kunnen betalen.
  • Afgeleide schulden: Dit zijn schulden die personen eigenlijk niet zelf hebben gemaakt. Een voorbeeld is ouders die schuldproblemen krijgen omdat ze verantwoordelijk worden gesteld voor een ongeluk dat hun minderjarig kind veroorzaakte en waarvoor ze niet verzekerd waren. In die gevallen moeten de ouders het slachtoffer vergoeden, en als ze hiervoor onvoldoende geld hebben, komen ze in schuldproblemen.

Het is dus vaak niet zo simpel als het op het eerste zicht lijkt!

Delen